Bel Kayması (Erişkin İstmik Spondilolistezis) Nedir?

Omurga omur adı verilen birbirine bağlı kemik yapılarından oluşmuştur. Erişkin insanların yaklaşık %5’inde daha çok alt omurga ile kuyruk kemiği(sakrum) arasında görülen gelişimsel bir çatlak bulunur. Bu çatlak bir stres kırığı olarak oluşabilir. Belli etkileyen sabit kuvvetlerin etkisiyle bu kırık genellikle normal kemik gibi iyileşmez. Böyle bir kırık spondilolizis olarak adlandırılır ve bu haliyle ciddi bir sorun yaratmaz. Fakat bazen çatlamış olan omur, alttaki omurun üzerinden öne doğru kayar. Bu durun BEL KAYMASI yani erişkin istmik spondilolistezis olarak adlandırılır.Bu spondilolistezis tipinden başka diğer spondilolistezis çeşitleri de vardır; bunlardan biri kaymanın omurgadaki küçük eklemlerin yangısına(artrit) ve disk yapısının bozulmasına bağlı ortaya çıkan yıpranma (dejeneratif) spondililistezistir.

 

Belirtileri Nelerdir?

İstmik spondilolistezis kayma oluştuktan yıllar sonra bile belirti vermeyebilir. Görülen belirtiler arasında bel ve kalça ağrısı; bacaklarda hissizlik, ağrı, adale gerginliği, güçsüzlük bel eğiminde artış veya yürümede aksaklık sayılabilir. Bu belirtiler istirahat ile geçici bir rahatlama oluşsa da genellikle ayakta durma, yürüme ve diğer aktivitelerle ağrılar artar.
Çalışmalar bel ağrısı ile Omurga Cerrahına giden hastaların %5-10’unda spondilolizis veya istmik spondilolistezis her zaman ağrılı olmadığı için röntgen filminde bir çatlağın (spondilolizisi) veya kaymanın (spondilolistezis) görülmesi, yakınmalarınızın kaynağının bunlar olduğu anlamına gelmez.

 

Nasıl Tanı Konur?

Doktorunuz yakınmalarınızı dinleyip fizik muayenenizi yaptıktan sonra belinizin direkt röntgen filmini isteyebilir. Olguların çoğunda röntgen filmi ile bir çatlağın veya kaymanın tespiti gerekebilmektedir. Bu bölgenizi görüntüleyen bir bilgisayarlı tomografi, çatlak veya kemikteki bozuk yapıyı gösterebilir. Ayrıca omurganın yumuşak dokularını(sinir yapıları ve omurlar arasındaki diskleri) ve bu dokuların çatlak veya varsa kayma bölgesi ile olan ilişkisini açıkça gösterebilmek için manyetik rezonans görüntüleme(MRG) isteyebilir. MRG ile aynı zamanda spondilolistezis (kayma) yüzünden zarar gören veya patlayan herhangi bir diskin varlığını da tespit edebilir.

 

Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Eğer doktorunuz ağrınızın nedeninin spondilolistezis olduğunu düşünürse genellikle ilk olarak cerrahi olmayan tedavi yöntemlerini deneyecektir. Bu yöntemler kısa süreli yatak istirahatı, aksaklığınızı azaltmak için antienflamatuar ilaçları (ağızdan veya enjeksiyon ile), ağrınızı kontrol etmek için ağrı kesicileri, hareketin kısıtlanması için korseleri, esneklik ve kuvvetinizin geliştirilmesi için fizik tedavi yöntemleri ve egzersizi içerir. Bu sayede daha normal bir yaşam biçimine dönebilirsiniz. Şayet istirahat önerilmemişse, doktorunuzun uygun gördüğü süre boyunca yatmanız gereklidir. Genellikle bu süre birkaç günden daha uzun değildir. (mutlak yatak istirahati çoğunlukla gerekli değildir) Tedaviniz sırasında ne zaman işinize geri dönebileceğinizi doktorunuza sorunuz.
Ayrıca doktorunuz ,bazen bir hemşire veya fizyoterapistin yardımıyla, günlük hayattaki aktivitelerinizi belinizi zorlamadan nasıl yapmanız gerektiği konusunda da eğitim verebilir.
Şayet ilaç tedavisi ve fizik tedavisi ve fizik tedavi sonucunda istenen iyileşme gözlenemezse doktorunuz daha fazla ayrıntılı bilgi elde edebilmek için bazı ek yeni tetkikler isteyebilir.
Erişkin insanda sadece tek başına bir omur çatlağının (spondilolizisi) veya omurlar arası kaymanın (spondilolistezis) varlığı tehlikeli bir durum yaratmaz. Bu yüzden tedavi ağrı kontrolünü ve hastanın iş yapabilir hale gelmesini amaçlamalıdır. Her ne kadar cerrahi dışı tedavi yöntemleri çatlağı veya kaymayı düzeltmiyorlarsa da girişimsel yöntemlere gerek kalmadan uzun süreli ağrı kontrolü sağlayabilmektedirler. Kapsamlı bir program üç veya dört aylık bir tedaviyi gerektirebilir.

 

Cerrahi Tedavi

Cerrahi tedavi, ağrıları cerrahi dışı yöntemlerle geçmeyen hastada gerekli olmaktadır. Ağrı sıkışmış sinirden sabit olmayan çatlak omurun hareket etmesinden veya yakınlarda bulunan etkilenmiş bir diskten kaynaklanabilir. Eğer kayma sonucu bir spinal sinir baskı altında kalmışsa bu sinire yeni bir tünel açmak veya boş alan oluşturmak için cerrahi gerekli olur.
Sonuç olarak bir çatlak veya kaymanın yakınında bulunan sinirin üzerindeki baskıyı kaldırmak için vida ve çubuk sistemi ile stabilizasyon (sabitleme) işlemi veya füzyon(kemiklerin kaynatılması) önerilebilmektedir. Bu işlemler omurların daha fazla kaymasını engeller ve ayrıca bu bölgede oluşabilecek yeni sinir basılarını önler. Füzyon cerrahisinin istmik spondilolistezisdeki yakınmaları düzeltmedeki başarısı %90’ın üstündedir.
Ameliyat sonrası işinize ne zaman dönebileceğiniz,yaptığınız işe göre değişkenlik göstermektedir. Eğer masa başı bir göreviniz varsa ameliyat sonrası 2-3 hafta gibi kısa bir sürede işinize dönebilirsiniz. Şayet işiniz beden gücüne dayalı ise kemiklerin iyileşmesi ve kaynaması için birkaç ay beklemeniz gerekebilmektedir. Günlük yaşam aktivitelerinizi yeniden dönebilmeniz için operasyon sonrası tam bir rehabilitasyon programı önerilmektedir.

Erişkin İstmik Spondilolistezis Hakkında Notlar

*Çatlamış bir omur; (spondilolizis) yaklaşık olarak erişkinlerin %5’inde bulunur ve çoğunlukla ağrısızdır.
*Çatlak omurun kaymasına neden olduğunda bu durum istmik spondilolitezis olarak adlandırılır. Ve bel ve/veya bacak ağrısına neden olabilir ya da olmayabilir.
*Tedavini ilk basamağı genellikle ilaç tedavisi veya fizik tedavidir. Doğru tanı ve tedavinin erken olması doktorunuzun uygun reçetelerle sizi daha çabuk iyileştirilmesini sağlayacaktır. Hastaların büyük bir kısmı cerrahi tedaviler ile uzun süreli iyilik hali elde edebilmektedirler.
*İlaçlar sadece önerildiği şekilde sadece kapsamlı bir tedavi programının bir bölümü olarak kullanılmalıdır.
*Geçmeyen bel ve/veya bacak ağrısında cerrahi gerekli olabilir. Sinir dekompresyonu ile veya sinir dekompresyonu olmaksızın füzyon cerrahisinin başarı oranı %90’dan fazladır.